Maak jij ook deze denkfout?

Maak jij ook deze denkfout?

Hoewel ik een latte of cappuccino op zijn tijd heerlijk vind, drink ik vooral thee. Verse gember, citroengras- of muntthee. Maar ook de zakjes van Yogi Tea. Op elke labeltje staat een spreuk.

Meestal passen de spreuken wel in ‘mijn straatje’, maar vorige week was ik onaangenaam verrast door de volgende spreuk:

Compassie is helemaal niet het constant
van jezelf aan anderen geven!
 
Dat is een denkfout.

 

Compassie is het natuurlijke vermogen om je betrokken te voelen bij pijn en lijden, met de wens om deze pijn en dit lijden te verlichten en daarin verantwoordelijkheid te nemen.

Met name op dit laatste punt gaat het bij veel vrouwelijke artsen mis: ze voelen zich erg betrokken bij de problemen van anderen en willen graag helpen die te verlichten. Daarin gaan ze makkelijk te ver.

Ze ‘denken’ dat zij verantwoordelijk zijn voor het welzijn van de ander. Dat ze tot het uiterste moeten gaan om te helpen. Dat ze zichzelf helemaal moeten geven. Als dokter, als moeder, als dochter, als vriendin.

Net als Eva*, die werkt als specialist ouderengeneeskunde. Zij is pas 43, maar wel de arts die het langst bij deze organisatie werkt. Ze kan het goed vinden met de verzorgenden, de psycholoog en de paramedici die betrokken zijn bij de zorg. Toen, midden in de Covid-periode, het teamhoofd en een van de artsen ontslag nam, voelde zij het als haar verantwoordelijkheid om te zorgen dat alles goed bleef lopen. Ze nam extra taken op zich en bood een luisterend oor aan het team. Twee weken geleden belde ze me op, omdat ze het gevoel had tegen een burn-out aan te zitten.

Of zoals Sigrid*, oncoloog. Ze vindt het ongelooflijk moeilijk om te zien wat deze Covid-periode doet met ‘haar’ patiënten. Behandelingen worden soms uitgesteld. Patiënten durven niet naar het ziekenhuis te komen uit angst besmet te raken. En er zijn ineens minder kankerdiagnoses. Het gaat haar allemaal enorm aan het hart. Daarnaast heeft ze zorgen om haar middelste zoon. Die trekt zich steeds meer terug en reageert soms weer met woede-aanvallen. Tijdens ons kennismakingsgesprek blijkt dat ze sinds het begin van de eerste lockdown eigenlijk nog geen dag echt voor zichzelf heeft gehad. Ze is steeds maar in de weer om voor iedereen te zorgen…

Met verantwoordelijkheid in bovenstaande definitie van compassie wordt iets anders bedoeld. Het gaat om de verantwoordelijkheid in actie te komen waar het kan, maar ook tot zover het kan. Het gaat dus om de juiste maat.

Veel zaken zijn buiten je controle en het leven is nu eenmaal onvoorspelbaar en rommelig.  Dat is afgelopen jaar wel heel duidelijk geworden. Het is van belang onderscheid te maken tussen je cirkel van invloed en betrokkenheid.

En het is van belang ook begripvol, vriendelijk en ondersteunend naar jezelf te zijn.

Je maakt als het ware een U-turn.

Je geeft jezelf dezelfde behandeling als je bij al die anderen doet. Je herstelt daarmee je denkfout. Je bent niet constant aan het geven, maar je ‘neemt’ ook.

* ivm privacy heb ik naam en omstandigheden aangepast

Het verband tussen een tefalpan en jouw gezondheid

Het verband tussen een tefalpan en jouw gezondheid

Geen zorgen, dit is geen reclame voor het bakken in een tefalpan 😉

Maar het is wel van belang voor jouw gezondheid!

Het nieuwe jaar is alweer een paar weken oud. Het normale leven met alle dagelijkse drukte, vergaderingen, diensten en andere verplichtingen is weer op gang gekomen. Je hebt misschien goede voornemens gemaakt en die, zoals gewoonlijk alweer losgelaten. Je was lekker uitgerust van de vrije dagen rond de kerst en voelt nu alweer de stress en vermoeidheid toenemen. Het leven van een dokter is Nederland is best pittig. En we zien vooral wat er niet goed gaat.

Waarom is dat? Waarom staan de kranten bijvoorbeeld vol met negatieve berichten in plaats van positieve? Wat maakt dat we wakker liggen van een kritische opmerking maar nooit van een compliment? Waarom zien we vooral de afwijzende blik van die ene collega, maar niet de vriendelijke gezichten van de tien anderen tijdens een presentatie of een overdracht?

Bad is stronger than good.

Het negatieve heeft meer impact op ons dan het positieve. Dat wordt ook wel de negativity bias genoemd.

Of zoals Rick Hanson, psycholoog het omschrijft: het negatieve plakt aan ons als klittenband. Het positieve glijdt van ons af als een druppel olie van een tefalpan. Ons brein vertoont meer elektrische activiteit als we iets negatiefs zien of meemaken dan als het iets positiefs is.

Zoals als altijd als er iets in ons brein zo werkt heeft dat op  de een of andere manier een evolutionair voordeel. In dit geval is het voor onze overleving belangrijker gespitst te zijn op gevaar dan op plezier. Het is belangrijker niet gegeten te worden dan te eten. Dus we moeten alerter zijn op de sporen van aanwezigheid van een leeuw dan van die heerlijk zoete bessen. Het helpt om vriendelijk voor elkaar te zijn en samen te werken, maar één boos, verongelijkt persoon kan de hele stam verraden aan een vijandige buur.

Het is weer een voorbeeld van ons oude brein dat moet functioneren in een nieuwe wereld. Tegenwoordig zijn er veel minder reële, echt levensbedreigende gevaren, maar ons brein scant nog steeds vooral op negatieve zaken.

Dat geldt ook voor hoe we naar onszelf kijken. We zijn geneigd te zien wat we niet goed hebben gedaan, wat we zijn vergeten, wat we hebben gemist. We geven onszelf op onze kop voor een snauw naar onze kinderen, die reep chocola die we niet helemaal op zouden eten en het gesprek met een patient dat niet helemaal goed ging.

We onthouden niet wat er allemaal goed ging. Die weduwe die zo blij was met de goede begeleiding van haar man. De lol die je met je kinderen had toen jullie samen gingen dansen. Hoe je helemaal opgaat in het paardrijden waar je na jaren weer mee bent begonnen.

Terwijl de focus op het positieve, wat wel goed gaat, wat je wel kan, waar je blij van wordt, je veel beter helpt om je doelen te bereiken dan het omgekeerde. Je zit lekkerder in je vel, je bent gezonder en je kunt beter omgaan met de moeilijkheden die het leven nu eenmaal met zich meebrengt.


Dat heeft te maken met het verschil in effect van negatieve en positieve focus en emoties in ons brein. Negatieve emoties zorgen voor stress en een vernauwde blik. Ons gevaarsysteem gaat aan, we kunnen niet meer zo goed nadenken. Positieve emoties daarentegen zorgen voor kalmte en een een open blik. We zijn in staat helder na te denken, we zien meer mogelijkheden, we kunnen lastige situaties slimmer en sneller oplossen. Dit is de broaden-and-build-theory van Barbara Fredrickson. Omdat het effect van negativiteit zo sterk is moeten we ‘extra’ positiviteit inzetten om het effect te neutraliseren.

Dit principe kunnen we ook inzetten voor de manier waarop we met onszelf omgaan. Onszelf met vriendelijkheid en mildheid, met een positieve houding benaderen, levert veel meer op dan kritiek en negativiteit! 

Hoe doe je dat dan? 

Een manier om vriendelijker voor jezelf te zijn is je af te vragen wat je tegen een goede vriend of vriendin zou zeggen?

     Een andere manier is om het boek  Hart voor de dokter, met zelfcompassie aan het werk’ van Mila de Koning en mij te lezen.

      Via deze link kun je het boek bestellen 

 

Heb je toch behoefte aan meer informatie, ‘onderdompeling’ en begeleiding?

Dan nodig ik je van harte uit om mee te doen aan ‘Mind You’ een 3-daagse zelfcompassie-retraite.